Emerytura po 5 latach pracy: Czy to będzie świadczenie groszowe?

Wielu z nas zastanawia się, czy krótki okres pracy, na przykład zaledwie 5 lat opłacania składek, w ogóle uprawnia do otrzymania emerytury w Polsce. To pytanie jest niezwykle istotne, ponieważ dotyczy naszej przyszłości finansowej i zrozumienia zasad działania systemu ZUS. W tym artykule rozwieję wszelkie wątpliwości, dostarczając konkretnych informacji o tym, czego można się spodziewać po tak krótkim stażu pracy i jakie świadczenie może przysługiwać.

Czy 5 lat pracy wystarczy, by w ogóle otrzymać emeryturę z ZUS? Odpowiedź brzmi: tak, 5 lat pracy jest wystarczające do nabycia prawa do emerytury w Polsce. Warunkiem jest oczywiście osiągnięcie wieku emerytalnego. Muszę jednak od razu zaznaczyć, że jest to pewien "haczyk". Chociaż formalnie uzyskasz prawo do świadczenia, nie będzie to emerytura minimalna, a jej wysokość może być zaskakująco niska.

Kluczowym i niezmiennym wymogiem, bez którego żadne świadczenie emerytalne nie zostanie wypłacone, jest osiągnięcie wieku emerytalnego. Dla kobiet wynosi on 60 lat, a dla mężczyzn 65 lat. Niezależnie od tego, czy pracowałeś 5, 10 czy 30 lat, dopóki nie osiągniesz tego progu wiekowego, ZUS nie wypłaci Ci emerytury. To fundamentalna zasada polskiego systemu i warto o niej pamiętać.

Dlaczego świadczenie po 5 latach pracy nie będzie równe emeryturze minimalnej? To bardzo ważne pytanie. Aby uzyskać gwarantowaną emeryturę minimalną, która od 1 marca 2026 roku ma wynieść około 1970,98 zł brutto, musisz spełnić określone wymagania stażowe. Dla kobiet jest to 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a dla mężczyzn 25 lat. Osoby z krótszym stażem, takie jak te z zaledwie 5-letnim okresem pracy, niestety nie kwalifikują się do dopłaty od państwa. Otrzymają świadczenie wyliczone wyłącznie na podstawie zgromadzonych składek, co w praktyce oznacza kwotę znacznie niższą niż minimalna.

Kluczowa różnica: prawo do emerytury a najniższe świadczenie. Muszę to jeszcze raz podkreślić: aby ZUS zagwarantował wypłatę co najmniej emerytury minimalnej, kobieta musi udowodnić 20 lat pracy, a mężczyzna 25 lat. Bez spełnienia tego warunku wysokość świadczenia jest całkowicie zależna od zgromadzonych składek. To właśnie ten staż pracy jest granicą, która decyduje, czy państwo "dorzuci" Ci do świadczenia, czy też otrzymasz jedynie to, co sam uzbierałeś.

ZUS, obliczając staż pracy, bierze pod uwagę zarówno okresy składkowe, czyli te, za które były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne (np. praca na etacie), jak i okresy nieskładkowe, za które nie były opłacane składki, ale które są uwzględniane w prawie do świadczeń (np. urlop wychowawczy). Od 1 stycznia 2026 roku planowane są zmiany, które rozszerzą definicję stażu pracy o okresy pracy na umowach zlecenia czy prowadzenia działalności gospodarczej. Warto jednak pamiętać, że te zmiany dotyczą głównie uprawnień pracowniczych (np. do urlopu) i nie zmieniają fundamentalnych zasad obliczania wysokości emerytury dla osób z bardzo krótkim stażem, która nadal bazuje na sumie składek.

• Okresy składkowe:
  • Praca na podstawie umowy o pracę
  • Prowadzenie działalności gospodarczej (jeśli były opłacane składki)
  • Umowy zlecenia (jeśli były opłacane składki)
  • Służba wojskowa
  • Okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego
• Okresy nieskładkowe (limitowane do 1/3 okresów składkowych):
  • Okresy pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy
  • Okresy pobierania zasiłków z ubezpieczenia społecznego (chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego)
  • Okresy nauki w szkole wyższej (maksymalnie 8 lat)
  • Urlopy wychowawcze
  • Okresy czynnej służby wojskowej (niektóre przypadki)

Mechanizm dopłaty od państwa do emerytury minimalnej ma zastosowanie tylko wtedy, gdy osoba spełnia wymóg minimalnego stażu pracy (20 lat dla kobiet, 25 lat dla mężczyzn), ale jej wyliczona emerytura jest niższa niż gwarantowane minimum. W takiej sytuacji ZUS uzupełnia świadczenie do poziomu emerytury minimalnej. Muszę to wyraźnie zaznaczyć: ten mechanizm nie dotyczy osób z zaledwie 5-letnim stażem pracy, ponieważ nie spełniają one podstawowego warunku stażowego. To kluczowa informacja, którą wielu moich klientów często pomija.

Jak ZUS oblicza Twoją emeryturę po 5 latach? Prosty wzór, który musisz zrozumieć

ZUS oblicza wysokość emerytury w dość prosty sposób, choć dla wielu może wydawać się to skomplikowane. Zasada jest taka: suma zwaloryzowanych składek emerytalnych (w tym kapitału początkowego, jeśli dotyczy) zgromadzonych na Twoim indywidualnym koncie w ZUS jest dzielona przez tzw. średnie dalsze trwanie życia, wyrażone w miesiącach i publikowane w tablicach GUS. Innymi słowy, ZUS patrzy, ile pieniędzy uzbierałeś i na ile miesięcy statystycznie musiałby je rozłożyć. Krótki okres pracy, taki jak 5 lat, oznacza bardzo niską sumę składek, co bezpośrednio przekłada się na bardzo niskie świadczenie. Wzór wygląda tak:

Emerytura = (Suma zwaloryzowanych składek) / (Średnie dalsze trwanie życia w miesiącach)

Dlatego właśnie suma zgromadzonych składek jest kluczowym czynnikiem, a nie sama liczba przepracowanych lat, zwłaszcza w przypadku krótkiego stażu. Możesz pracować 5 lat, ale jeśli w tym czasie zarabiałeś bardzo mało i odprowadzałeś niskie składki, Twoja emerytura będzie odpowiednio niska. Im więcej składek zostało wpłaconych, tym większa jest kwota dzielona przez średnie dalsze trwanie życia, co bezpośrednio wpływa na wysokość świadczenia. To prosta matematyka.

"Emerytura groszowa" to potoczne określenie świadczeń, które są niższe od emerytury minimalnej. Wynikają one z bardzo krótkiego stażu pracy i niskich składek. Niestety, osoba z 5-letnim stażem najprawdopodobniej otrzyma właśnie taką emeryturę. Muszę zwrócić uwagę, że liczba osób pobierających takie świadczenia systematycznie rośnie. W czerwcu 2025 roku było to już ponad 541 tysięcy osób. To pokazuje skalę problemu i dowodzi, że takie świadczenia są realnością dla wielu Polaków.

"Liczba osób pobierających tzw. emerytury groszowe systematycznie rośnie w czerwcu 2025 roku było to już ponad 541 tysięcy osób."

Na jakie kwoty możesz liczyć? Konkretne symulacje dla 5-letniego stażu

Wyobraźmy sobie hipotetyczny scenariusz: osoba pracowała przez 5 lat, zarabiając minimalną pensję. W takim przypadku, po osiągnięciu wieku emerytalnego, może spodziewać się miesięcznej kwoty emerytury rzędu kilkudziesięciu, a w najlepszym wypadku kilkuset złotych. To znacząco odbiega od emerytury minimalnej i jest kwotą, która z pewnością nie pozwoli na samodzielne utrzymanie się. Niestety, takie są realia systemu przy tak krótkim okresie składkowym.

Co jeśli zarabiałeś więcej? Nawet przy wyższych zarobkach, a co za tym idzie, wyższych składkach, przy zaledwie 5 latach pracy nie ma co liczyć na wysoką emeryturę. Oczywiście, wyższe składki oznaczają wyższą kwotę dzieloną przez średnie dalsze trwanie życia, więc świadczenie będzie wyższe niż przy minimalnej pensji. Jednak nadal będzie to kwota, która najprawdopodobniej zostanie zakwalifikowana jako "emerytura groszowa", daleka od poziomu zapewniającego godne życie. To pokazuje, jak bardzo staż pracy wpływa na ostateczną wysokość świadczenia.

Wiele osób pyta, czy osoby pobierające "emerytury groszowe" również otrzymują 13. i 14. emeryturę. Tak, potwierdzam, że tak jest. Nawet najniższe świadczenia są waloryzowane co roku i uprawniają do otrzymania tych dodatkowych wypłat. To bywa przedmiotem publicznej debaty, ponieważ koszty administracyjne związane z wypłatą tych dodatków dla najniższych świadczeń często przewyższają ich faktyczną wartość. Niemniej jednak, prawo jest jasne i każdy emeryt, niezależnie od wysokości świadczenia, otrzymuje te dodatki.

Masz krótki staż pracy? Zobacz, co możesz zrobić, by zwiększyć swoje przyszłe świadczenie

Jeśli masz krótki staż pracy i obawiasz się o wysokość swojej przyszłej emerytury, jednym z najskuteczniejszych działań jest kontynuowanie pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego. Każdy dodatkowy rok pracy to podwójna korzyść. Po pierwsze, zwiększasz sumę zgromadzonych składek, co bezpośrednio podnosi licznik we wzorze na emeryturę. Po drugie, ZUS skraca prognozowane dalsze trwanie życia (dzielnik we wzorze), ponieważ jesteś starszy. Te dwa czynniki znacząco podnoszą wysokość przyszłego świadczenia. W mojej praktyce widziałem, jak kilka dodatkowych lat pracy potrafiło znacząco poprawić sytuację finansową emeryta.

Oprócz pracy, warto pomyśleć o prywatnych formach oszczędzania, które są niezależne od ZUS i mogą stanowić solidne uzupełnienie przyszłej emerytury, szczególnie dla osób z krótkim stażem pracy. To Twoja szansa na zbudowanie dodatkowego kapitału na przyszłość.

• IKE (Indywidualne Konto Emerytalne): Pozwala na gromadzenie oszczędności na emeryturę z możliwością zwolnienia z podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) po spełnieniu warunków.
• IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego): Umożliwia odliczanie wpłat od podstawy opodatkowania w PIT, co daje natychmiastową korzyść podatkową.
• PPK (Pracownicze Plany Kapitałowe): To system dobrowolnego, długoterminowego oszczędzania, współfinansowany przez pracownika, pracodawcę i państwo.

Niezwykle ważne jest również regularne monitorowanie stanu swojego konta w ZUS. Możesz to zrobić w łatwy sposób za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych (PUE ZUS). Tam znajdziesz informacje o zgromadzonych składkach, waloryzacjach oraz hipotetyczne wyliczenia przyszłej emerytury. To doskonałe narzędzie do planowania przyszłości i upewnienia się, że wszystkie Twoje składki zostały prawidłowo odnotowane. Zachęcam każdego do założenia konta na PUE ZUS i regularnego sprawdzania swoich danych.