Dostałeś pieniądze, mieszkanie albo inną rzecz od rodzica i chcesz uniknąć niepotrzebnego podatku? Najważniejszy jest termin oraz prawidłowe udokumentowanie darowizny. Wyjaśniam, ile czasu na zgłoszenie darowizny przewidują przepisy, kiedy składa się formularz SD-Z2 lub SD-3 i co można zrobić po spóźnieniu.
Najważniejsze terminy zależą od rodzaju darowizny i relacji z darczyńcą
- 6 miesięcy masz na zgłoszenie darowizny od najbliższej rodziny na formularzu SD-Z2.
- Przy darowiźnie pieniężnej trzeba mieć potwierdzenie przelewu lub przekazu pocztowego.
- Darowizny dokonanej w formie aktu notarialnego zwykle nie zgłasza się samodzielnie.
- Formularz SD-3 składa się w ciągu miesiąca, gdy darowizna podlega opodatkowaniu.
- Od 7 stycznia 2026 roku w określonych sytuacjach można złożyć wniosek o przywrócenie terminu.
Na zgłoszenie darowizny najbliższa rodzina ma 6 miesięcy
Jeżeli darczyńcą jest małżonek, rodzic, dziadek, dziecko, wnuk, rodzeństwo, pasierb, macocha albo ojczym, można skorzystać z całkowitego zwolnienia z podatku. Warunkiem jest zgłoszenie nabycia do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego.
Przy zwykłej umowie darowizny, zawartej bez aktu notarialnego, termin liczy się najczęściej od dnia, w którym darowizna została faktycznie przekazana. W przypadku pieniędzy będzie to dzień ich otrzymania, a niekoniecznie dzień podpisania umowy. Przykładowo, jeśli przelew wpłynął 12 kwietnia, termin co do zasady upływa 12 października.
Nie jest to termin liczony jako 180 dni. Ja zawsze radzę wpisać datę otrzymania darowizny do kalendarza i złożyć dokument wcześniej, ponieważ pomyłka o jeden dzień może mieć poważne skutki. Ministerstwo Finansów wskazuje, że spóźnienie z SD-Z2 może oznaczać utratę pełnego zwolnienia.
Kiedy składa się SD-Z2, a kiedy SD-3
Formularze dotyczą różnych sytuacji. SD-Z2 służy przede wszystkim do zgłoszenia darowizny otrzymanej od członka najbliższej rodziny, gdy obdarowany chce skorzystać z pełnego zwolnienia. SD-3 jest zeznaniem podatkowym składanym wtedy, gdy darowizna podlega opodatkowaniu albo nie można skorzystać z preferencji dla najbliższych.
| Sytuacja | Formularz | Termin |
|---|---|---|
| Darowizna od najbliższej rodziny, bez aktu notarialnego | SD-Z2 | 6 miesięcy od otrzymania darowizny |
| Darowizna od dalszej rodziny lub osoby obcej | SD-3 | 1 miesiąc od powstania obowiązku podatkowego |
| Darowizna w akcie notarialnym | Zwykle brak samodzielnego zgłoszenia | Podatek rozlicza notariusz, jeśli jest należny |
Właściwy urząd skarbowy zależy od rodzaju majątku. Przy darowiźnie nieruchomości decyduje zwykle miejsce jej położenia, a przy pieniądzach lub rzeczach ruchomych najczęściej miejsce zamieszkania obdarowanego w dniu powstania obowiązku podatkowego.
Każdy obdarowany składa własne zgłoszenie. Jeżeli rodzic przekazuje darowiznę dwóm dzieciom, każde z nich powinno osobno wykazać otrzymany majątek. Formularz można złożyć elektronicznie albo papierowo w urzędzie skarbowym lub wysłać pocztą.
Darowizna pieniędzy wymaga śladu na rachunku
Przy darowiźnie pieniężnej od najbliższej rodziny samo podpisanie umowy nie wystarcza. Jeżeli kwota przekracza limit, który zwalnia z obowiązku zgłoszenia, trzeba udokumentować jej otrzymanie poprzez wpływ na rachunek bankowy, rachunek w SKOK albo przekaz pocztowy.
Najbezpieczniejszy jest przelew bezpośrednio z rachunku darczyńcy na rachunek obdarowanego. W tytule przelewu można wpisać na przykład „darowizna dla córki na podstawie umowy z 12 kwietnia 2026 roku”. Nie jest to jedyny możliwy sposób opisania transakcji, ale ułatwia późniejsze wyjaśnienie, czego dotyczyła płatność.
Problematyczna bywa gotówka. Wpłata pieniędzy do ręki, nawet jeśli strony podpisały umowę darowizny, może nie spełnić warunku udokumentowania otrzymania środków. Z mojego punktu widzenia przelew jest prostszy i bezpieczniejszy niż późniejsze próby odtwarzania, kiedy i w jaki sposób pieniądze zostały przekazane.
Trzeba także pamiętać o darowiznach od tej samej osoby z wcześniejszych lat. Limit 36 120 zł dotyczy łącznej wartości nabyć od jednego darczyńcy w roku ostatniego nabycia oraz w ciągu 5 poprzednich lat. Nie analizuje się więc wyłącznie pojedynczego przelewu.
Kiedy nie trzeba składać zgłoszenia
Nie każda darowizna wymaga wysłania SD-Z2. Zgłoszenia nie składa się, gdy łączna wartość darowizn od tej samej osoby w odpowiednim okresie nie przekracza 36 120 zł. Trzeba jednak zachować dokumenty, które pozwolą wykazać wysokość i źródło otrzymanego majątku.
Drugim ważnym wyjątkiem jest darowizna zawarta w formie aktu notarialnego. Dotyczy to przede wszystkim nieruchomości, ponieważ umowa darowizny mieszkania, domu lub działki wymaga aktu notarialnego. W takim przypadku notariusz pobiera należny podatek i zajmuje się formalnościami, dlatego obdarowany zwykle nie składa osobnego SD-Z2.
Pełne zwolnienie nie obejmuje każdej osoby, którą potocznie nazywamy rodziną. Teściowie, zięć, synowa, kuzyn czy partner nie znajdują się w katalogu tak zwanej grupy zero. Przy takich relacjach darowiznę trzeba rozliczyć według zasad właściwych dla odpowiedniej grupy podatkowej, a nie automatycznie traktować jej jako zwolnionej.
Co zrobić po przekroczeniu terminu
Spóźnienie z SD-Z2 może oznaczać utratę prawa do całkowitego zwolnienia. Wtedy darowizna jest rozliczana na zasadach ogólnych, a obdarowany powinien złożyć SD-3 i wykazać wartość otrzymanego majątku. Nie należy czekać na wezwanie urzędu.
Jeżeli opóźnienie wynikało z przyczyny niezależnej od obdarowanego, od 7 stycznia 2026 roku można w określonych przypadkach wystąpić o przywrócenie terminu. Trzeba uprawdopodobnić brak własnej winy, na przykład chorobę, i złożyć wniosek w ciągu 7 dni od ustania przeszkody. Razem z wnioskiem należy przekazać zaległe SD-Z2.
Ta możliwość nie działa automatycznie i nie służy do naprawienia zwykłego zapomnienia. Jeżeli ktoś wiedział o darowiźnie, miał możliwość złożenia formularza, ale tego nie zrobił, urząd może odmówić przywrócenia terminu. W razie poważnej choroby, pobytu w szpitalu lub innej obiektywnej przeszkody warto zachować dokumenty potwierdzające sytuację.
Najbardziej ryzykowne jest ujawnienie darowizny dopiero podczas kontroli. Jeżeli obdarowany powoła się na wcześniej niezgłoszony majątek dopiero w toku postępowania, może zostać zastosowana stawka 20% wartości darowizny. Dlatego nawet po terminie lepiej szybko skonsultować sprawę i złożyć odpowiednie dokumenty.
Prosta lista czynności po otrzymaniu darowizny
- Ustal datę otrzymania pieniędzy, rzeczy albo prawa majątkowego.
- Sprawdź relację z darczyńcą, ponieważ od niej zależy możliwość pełnego zwolnienia.
- Zsumuj wcześniejsze darowizny od tej samej osoby z bieżącego roku i 5 poprzednich lat.
- Przy pieniądzach zachowaj potwierdzenie przelewu lub przekazu pocztowego.
- Jeśli korzystasz ze zwolnienia dla najbliższej rodziny, złóż SD-Z2 przed upływem 6 miesięcy.
- Jeżeli darowizna podlega opodatkowaniu, przygotuj SD-3 w terminie miesiąca.
- Po spóźnieniu sprawdź, czy można złożyć wniosek o przywrócenie terminu.
Najbezpieczniejsza zasada jest prosta: darowiznę zgłaszam od razu po jej otrzymaniu, a potwierdzenia przechowuję razem z umową. Dzięki temu sześciomiesięczny termin nie umyka, a urząd ma jasny dowód, kiedy i od kogo majątek został przekazany.
